Veredeling en Biotechnologie

Vakinformatie

Minor verbreding van biochemie volgt het vak veredeling samen met bio-ingenieurs optie landbouwkunde. Het bestaat uit 2 delen: plant en dier. Het deel plant wordt gegeven door N. De Storme (sinds academiejaar 2018-2019) en is veel meer leerstof dan deel dier. Deel dier wordt gegeven door N. Buys. Voor deel plant is enkel de eerste vraag mondeling en voor deel dier zijn alle vragen mondeling. Tijdens het jaar zijn er practica sessies en verplichte oefenzittingen, waarvan niets op het examen zal staan.

Examenvragen

Dier

1. Schapenhouderij voor begrazen van natuurgebieden
2. Transgenese bij zebravisjes voor waterkwaliteit (hoe werkt dit en hoe worden ze gemaakt)
3. Begrip erfelijkheidsgraad

Plant

1. Pedigreemethode uitleggen (tekening!) + voor en nadelen + randvoorwaarden + genetica erachter
2. F1 zaadproductie via 3 lijn systeem, waarop gebaseerd, welke andere systemen kunnen hiervoor gebruikt worden, gebaseerd op welk biologisch proces en wat is het verschil met een 2 lijn systeem
3. Leg AFLP genotyping uit + voor en nadelen + voornaamste toepassing (en ook kort uitleggen)

Dier

1. Genetisch adviseur: leghennen kweken in België
2. Gen editing bij vee: geef een toepassing
3. 2 begrippen:
   • Epistasis
   • Recombination loss

Plant

1. Genetische winst
2. Wat is CGMS? Voordeel tov CMS?
3. Wat is een synthetische cultivar? Wat is het verschil met een H1 hybride cultivar?

16 januari 2025

Dier

1. geitenmelk in Congo
2. stressgen in Pietrain, geef alle mogelijke manieren die je kan bedenken om het eruit te krijgen en zeg welke je zou nemen
3. ziekte in koe veroorzaakt door puntmutatie van T naar C, hoe weet je hoeveel het in de populatie voorkomt?

Plant

1. backcross
2. F1 steriliteit
3. somatische hybridisatie

18 januari 2024

Dier

1. Genetische adviseur: varkensham met meer smaak in Vlaanderen
2. Z-linked feathering uitleggen en waarom dit handig is
3. Gene editing in huisdieren (Wat is het en zou dit gebruikt kunnen worden voor iets? Waarom wel of niet?)

Plant

1. pedigree methode uitleggen (figuur!), welke soort cultivar wordt bekomen, wat zijn de voor en nadelen? Vergelijken met Bulk methode
2. CGMS uitleggen via schema, vergelijk met CMS
3. AFLP genotypering uitleggen (figuur!), waarvoor kan dit gebruikt worden?

19 januari 2023

Dier

1. Leghennen in de Kempen (Waarop selecteren? Waarom? Hoe meten? Strategie + welke technieken)
2. QTL: wat is het, leg uit adhv een voorbeeld, hoe kan je een QTL zoeken?
3. Leg kort uit: epistasis, recombination loss

Plant

1. Wat is genetische winst, hoe bereken je het, hoe kan je het voorspellen, geef twee manieren om het te maximaliseren, wat is de algemene dynamiek van genetische winst in een veredelingsproces (/4)
2. F1 hybride zaad is een 3-lijn systeem, leg in detail uit, op welk biologisch fenomeen is dit gebaseerd, wat is het verschil met 2-lijn,... (/4)
3. Wat is een synthetische cultivar, waarvoor kan je het gebruiken, wat is het verschil met een F1 hybride cultivar (/2)

2 September 2022 (schriftelijk)

Dier

1. Je wilt de bevolking in Togo van melk voorzien. Hoe doe je dit? Wees duidelijk, verklaar elke stap en leg uit waarom je dit adviseert.
2. Een hond wordt verdacht de kat van de buren dood te bijten. Hoe ga je dit na? Geef elke stap in je werkwijze en leg uit.

PLant

1. Recurrente selectie uitleggen. Wat is het algemene doel. Wat is RS voor GCA en SCA. ... (zeer gedetailleerde vraag) (/4)
2. Zaadlethaliteit van F1 door tripbloide block. Hoe komt dit? Geef de biochemische werking. Waarom is dit een hinder in veredeling. Hoe kunnen we dit oplossen (geef een voorbeeld). ... (details!) (/3)
3. QTL mapping via BSA. Leg BSA uit. Verklaar de uitspraak: Afhankelijk van het fenotype kenmerk moet je QTL mapping anders uitvoeren? (/3)

20 Januari 2022 (schriftelijk)

Dier

1. Varkenskwekerij in Spanje. Waarvoor ga je selecteren en waarom? Hoe ga je dit aanpakken?
2. Een bepaalde monogene recessieve afwijking bij Belgisch Witblauw wordt veroorzaakt door een puntmutatie in een bepaald gen. Hoe ga je testen hoeveel dit voorkomt in de populatie?

Plant

1. Family selection (/5)
2. F1 hybdride steriliteit (/3)
3. CO-interferentie bij linkage mapping (/2)

16 Januari 2021 VM

Dier

1. Geitenhouderij in Leuven. Waarvoor ga je selecteren en waarom? Hoe ga je dit aanpakken?
2. Je wil de dubbel gespierdheid van het Belgisch Witblauw in een schaap brengen, hoe ga je dit aanpakken?

Plant

1. F1 hybride zaadproductie: leg het verschil uit tussen het twee-lijn systeem en het drie-lijn systeem.
2. Single point analysis
3. Leg uit transgressie en hoe komt dit aan bod binnen de veredeling?

17 Augustus 2020 VM

Dier

1. Bedrijf in Leuven voor biologisch varkensvlees.
2. Fokwaardeschatting uitleggen met een concreet voorbeeld.
3. schaap doodgebeten door hond of wolf?

Plant

1. pedigree methode uitleggen, voor- en nadelen, vergelijken met SSD en hoe beter maken met merkers?
2. CGMS
3. BSA

30 Januari 2020 VM

Dier

1. Bedrijf is Leuven voor hamproductie met veel smaak. Hoe ga je dit doen? ((Bijvraag: over welk vet (intracellulair vet), welk dier (Iberico))
2. heterosis, wat is het en hoe komt het? (teken het schema, met de getallen van dominante en additieve effecten)
3. hoe maak je varkens resistent tegen een virus? door receptor te muteren of backcrossing met resistente varkens ((Bijvragen: waarom geen CRISPR/Cas (EU) en hoe heet die kruising (veredelingskruising))

Plant

1. Recurrent selection, principe en hoe ga je het doen? Wat is het uiteindelijk resultaat, cultivar? Waarvoor kan je het gebruiken? Verschil tussen GCA en SCA, wat kan je hiermee doen? Hoe maak je GCA/SCA recurrent selection en waarvoor kan je ze gebruiken? Bijvragen over de verschillende soorten recurrent selection.
2. Brassicaceae type zelf incompatibiliteit. Moleculair/genetisch/cellulair mechanisme
3. barnase en barstar. Toepassing in veredeling?

29 Januari 2020 VM

Dier

1. Een lam voor vlees in Leuven, hoe?
2. recombination loss
3. z gelinkte veren bij kippen

Plant

1. F1 hybride geef de stappen voor dit op te stellen en het gebruik daarvan
2. tweepuntskruising en driepuntskruisen
3. F1 steriliteit en waarom is GxE belangrijk?

28 Januari 2020 VM

Dier

1. Ik heb een stuk grond in Leuven en ik wil een geit met veel melkproductie, wat doe ik?
2. Verdringingskruising uitleggen en tekenen met een schema
3. Hoe polygene eigenschappen opsporen met merkers en specifiek vb uitleggen

Plant

1. Pedigree methode uitleggen en vergelijken met bulk en SSD. Voor en nadelen van de pedigree methode en hoe kunnen moleculair merkers helpen?
2. Triploid block
3. SPA en voor en nadelen

28 Januari 2020 NM

Dier

1. In Togo heb je een bedrijf voor geitenmelk. Hoe zou je via genetica dit optimaliseren.
2. Kunstmatige bevruchting van vissen in aquacultuur uitleggen. Zijn hier problemen mee? Geef een voorbeeld.
3. Een bedrijf wordt ervan verdacht paardenvlees in de lasagne te gebruiken en dit niet te vermelden op het etiket. Stel een genetische test op om dit te achterhalen, hoe werkt de test?

Plant

1. Wat zijn doubled haploids? Hoe worden ze algemeen gemaakt en geef een voorbeeld? Waarvoor zouden DH's gebruikt kunnen worden in veredeling?
2. Geef het Solonaceae type zelf incompatibiliteit, moleculair en cellulair. Is dit gametofytisch of sporofytisch? is dit self recognition based of non-self? Wat zijn de complicaties in veredeling voor gewassen met dit soort ZI.
3. Wat is bulked segregant analysis?

17 januari 2019 VM

DIER

1. Schapen kweken; wat wil je, hoe en waarom?
2. Achterhalen van duroc vlees in vleeswaar, genetisch; hoe, wat zijn de stappen?

PLANT

Mondeling

1. Wat zijn dubbele haploiden; definitie, hoe en waarom?

Schriftelijk

1. Dominantie epistasie
2. Triploid block
3. Simple QTL

17 januari 2019 NM

DIER

1. Leg veredelings- en rotatiekruising uit met schema en voorbeeld, doel van beide uitleggen
2. Hoe QTL vinden die gelinkt is aan een hoger cholesterolgehalte in eieren

PLANT

1. Leg backcrossing uit (principe, doel) en hoe kunnen genetische merkers hierbij helpen
2. Erfelijkheid in enge zin: hoe berekenen, wat is invloed op keuze van veredeling en efficiëntie hiervan
3. Leg Linkage disequilibrium uit, wat is het nut hiervan in QTL
4. Leg solanaceae-type self incompatibility uit

30 januari 2019 NM

DIER

1. konijnen kweken; voor welke eigenschappen en hoe ga je te werk?
2. Je wil dezelfde spiergroei kenmerkend voor Belgisch Wit-Blauw in geiten, hoe ga je te werk?

PLANT

Mondeling

1. Leg uit Backcrossing, hoe kunnen moleculaire merkers het proces versnellen?

Schriftelijk

1. Brassicaceae type zelf incompatibiliteit
2. Heterosis en transgenese
3. Leg uit apomixie

23 augustus 2019 VM

DIER

1. kwaliteitsvol vlees, welke dieren en waarom?
2. schaap met goede vruchtbaarheid naar een ander schaap overbrengen, hoe ga je te werk?

PLANT

1. Dubbele haploiden
2. BSA
3. F1 steriliteit
4. overerfbaarheid (enge, brede zin)

4 september 2019 NM

DIER

1. Wat is heterosis? Hoe ga je dit gebruiken bij het selecteren van varkens?
2. Dood schaap gevonden met een bijwoonde. Hond of wolf? Wat ga je doen, leg elke stap uit?

PLANT

1. Backcrossing, wat is het, hoe doe je het en welke moleculaire merkers kunnen BC versnellen?
2. CGMS
3. SPA (QTL) mapping
4. Zaadloze vruchten, hoe ga je dit bekomen?

17 januari 2018

Plant

1. Wat is backcross breeding? Waarvoor wordt het gebruikt? Hoe kunnen moleculaire merkers helpen? (hij stelt op het moment zelf nog extra bijvragen)
2. Wat is linkage disequilibrium, hoe kan je het berekenen, wat is het effect van recombinatie?
3. Leg het Solonaceae type Zelfincompatibiliteit uit.
4. Wat is erfbaarheid in enge zin? Hoe bepaald het de veredelingsstrategie en de efficiëntie van veredeling?

Dier

1. Wat is veredelingskruising en rotatiekruising? Geef een schema en een voorbeeld waarbij het gebruikt wordt.
2. Hoe kan een QTL voor de cholesterol in de dooier van eieren gevonden worden?

28 januari 2008

1. Vraag 1:
   1. Hardy-Weinberg
   2. genetische winst
   3. cytoplasmatische mannelijke steriliteit
   4. RNase
   5. transgressieve segregatie
   6. monosoom
   7. chimeer
   8. parthenogenie
   9. algemene combinatiegeschiktheid
   10. inteeltdepressie
2. Het moeilijke bij het maken van hybride cultivars is het aanmaken en selecteren van de ouderlijnen
3. Belang van crossing over in plantenveredeling + hoe zit het met allotetraploïdie en autotetraploïdie
4. Bestendigheid: hoe bekomen?

23 januari 2009

DIER

1. Vraag 1:
   1. Fokwaardeschatting
   2. SNP
   3. Recombinatiefractie
2. Je wil het genetisch rendement in een veehouderij verbeteren, op welke eigenschappen ga je selecteren? Pas dit toe voor varkens en melkkoeien. Hou hierbij rekening met : de markten met andere vereisten, welke rassen geef je een voorkeur , zijn kruisingen hierbij nuttig (rassennamen!)

PLANT

1. Vraag 1:
   1. Allelfrequentie
   2. Recurrente ouder
   3. Specifieke combinatiegeschiktheid
   4. Trisoom
   5. Insectenbestuiver
   6. QTL
2. Geef de soorten merkers voor verwantschapstesten en genenkaarten op te stellen. Geef voor- en nadelen en enkele bedenkingen.
3. Leg systeem synthetische cultivar met kruisbestuivers uit. Je krijgt zelfs de engelse uitleg erbij dat naast de figuur in de cursus staat. (bijvraagje was of je heterosis kan verliezen na de eerste polycross, ja want je werkt met halfsib je kent de vaders niet)

21 september 2009

1. Vraag 1:
   1. Overerfbaarheid
   2. SNP
   3. Koppelingsanalyse
   4. Algemene combinatiegeschiktheid
   5. Antherencultuur
   6. Heterozygotie
   7. Inteeltdepressie
   8. Cultivar
   9. Monosoom
2. (Dier) Bespreek de verschillende kruisingsschema’s met betrekking tot additieve effecten. Geef tevens van elk schema een voorbeeld.Â
3. (Plant) Bespreek de aanmaak van hybride cultivars aan de hand van CMS met behulp van de figuur in de cursus.Â
4. (Plant) Zijn merkers handig bij het nagaan van de ploïdiegraad van planten. Moet men hierbij een onderscheid maken tussen zelfbevruchters en kruisbevruchters? Gaat dit even efficiënt bij alloploïden als autoploïden?

24 januari 2013

DIER

1. Vraag 1:
   1. Vermeerderingspiramide
   2. Fokwaarde
   3. Allelfrequentie
2. musculaire dystonie: hoe ga je genetische test opstellen?Â

PLANT

1. Vraag 1:
   1. AFLP
   2. Heterozygositeit
   3. Coëvolutie
   4. Prefertilisatiebarrière
   5. Genetische vooruitgang
2. Inteeltlijnen maken (voor hybride cultivars) is de moeilijkste stap voor aanmaak hybride cultivars. Bespreek deze uitspraak.Â
3. Tekening van plant A, B, A, R en hybride (bij cms); leg uit.

23 januari 2014

DIERÂ

1. Vraag 1:
   1. Vermeerderingspiramide
   2. Inteeltcoëfficiënt
2. Genetische test ontwikkelen bij varkens voor vruchtbaarheidsgen.Â

PLANT

1. Vraag 1:
   1. Heterozygoot (ivm merkers)
   2. AFLP
   3. ...
2. Eigenschappen van merkers (polymorf) en uitleg erbij geven.Â
3. Selectieproblemen bij inteeltlijnen voor hybride cultivar aan te maken.Â
4. CMS bij hydride cultivar via tekening uitleg.

DIER

1. Vraag 1:
   1. Zuivere lijn
   2. Bulmer effect
2. Op welke diersoort en op welke eigenschap zou je Genomic selection toepassen.Â

PLANT

1. Vraag 1:
   1. Multitlijnveredeling(ivm merkers)
   2. Algemene combinatiegeschiktheid
   3. Effectief aantal allelen
   4. Similariteitscoëfficiënt
2. Wat maakt een cultivar bestendig?Â
3. Moleculaire merkers kunnen helpen om een collectie aan te maken voor veredeling, welke zou je gebruiken?Â
4. Figuur van afstammelingenselectie van zelfbestuivers uitleggen.

DIER

1. Vraag 1:
   1. Inteeltdepressie
   2. Stamboek
2. Hoe zou je een genetische selectie voor 'hoornloos' rund opstellen?Â

PLANT

1. Vraag 1:
   1. Dominante merker
   2. CMS
   3. Transgressieve segregatie
   4. Inteeltcoëfficiënt
2. Wat zijn volgens jou de problemen bij het veredelen van zelfbevruchters?Â
3. Uitleggen hoe je m.b.v. een merker op een genenkaart (reeds gelinkt aan een QTL) zou selecteren.Â
4. Aan de hand van een gegeven figuur de full-sib selectie bij kruisbevruchters uitleggen.

DIER

1. Vraag 1:
   1. Fokdoel
   2. Heterosis
2. Hoe zou je bepalen of een ham van een iberico is?Â

PLANT

1. Vraag 1:
   1. Merkerdensiteit
   2. Genetisch recurrente selectie
   3. Similariteitscoëfficiënt
2. Leg de stelling uit: Is er bij een zelfbevruchtende plant meer genetische diversiteit bij een allotetraploïde of een autotetraploïde?Â
3. Leg schema uit: synthetische cultivarÂ

27 januari 2015

DIER

1. begrippen
   1. selectierespons
   2. multiplex PCR
   3. stressgen
2. Wat is genomic selection en bij welke landbouwdieren zou je dit toepassen?

PLANT

1. Begrippen
   1. QTL
   2. merkerdensiteit
   3. isolijn
   4. specifieke combinatiegeschiktheid
2. Vragen
   1. Je wil tarwe veredelen voor aantal korrels per aar.
   2. Waarom is de bulk methode hiervoor meer geschikt dan de enkel-zaad afstamming?
   3. Welke moleculaire merkers kan je gebruiken om raszuiverheid na te gaan?
   4. Bespreek het veredelingsschema voor de aanmaak van een synthetische cultivar (tekening met engelse tekst gegeven)

21 januari 2016

PLANT

1. woordjes
   1. dominante merker
   2. simmulariteitscoëfficient
   3. algemene recombinatiegeschiktheid
   4. fenotypische recurrente selectie
2. vragen
   1. bestendigheid realiseren hoe?
   2. QTL gebruiken voor te veredelen op een eigenschap
   3. bulk methode zelfbestuiving uitleggen adhv figuur

DIER

1. Genomic selection
   1. op welk dier en welke eigenschap
   2. waarom
   3. hoe
2. PCR-RFLP:leg uit en geef een voorbeeld

14 januari 2016

PLANT

SSR, fenotypisch recurrente selectie, dominante merker, verwachte heterozygotie Tekening van inteelt bij maïs De vraag van tarwe, bulk, en single-seed

DIER

1. Veredelings- en rotatiekruising
2. Genetische test voor vruchtbaarheid maken

14 januari 2016 (2)

PLANT

1. heterozygotie ( verwijzing naar deel biotechnologie), inteeltcoefficient(opnieuw verwijzen naar deel biotechnologie), prezygotische barriere, AFLP
2. wat is de moeilijkheid in het selecteren en maken van inteeltlijnen bij het maken van een hybridecultivar?
3. mondeling bespreking over artikel
4. verklaar de onderstaande tekening ( das de laatste figuur die we gezien hebben over hybridecultivars)

DIER

1. schets vermeerderingspiramide, wat is het?, bij welke dieren wordt het toegepast en waarom?
2. hoe kan men weten of vlees van een everzwijn is en niet van een gewoon varken?ontwikkel hiervoor een methode om dit na te gaan.

31 januari 2017

PLANT (mondeling)

1. woordjes:
   • CentiMorgan
   • SNP
   • genotype recurrente selectie
2. Leg de stelling uit: Is er bij een zelfbevruchtende plant meer genetische diversiteit bij een allotetraploïde of een autotetraploïde?
3. Artikel
4. Tekening synthetische cultivar bespreken. (Bijvragen: hoe zou je de eerste gekloonde lijn verkrijgen? (=inteelt), Waar ergens is er recurrente selectie (is dit genotypisch of fenotypisch)? (= genotypisch, bij de afstammingstest) Wordt de synthetische cultivar gebruikt voor additieve geneffecten? (= ja, want heterosis)

DIER (uitzonderlijk schriftelijk)

1. Leg genetische vooruitgang uit aan de hand van een voorbeeld.
2. Hoe zou je een merker ontwikkelen voor vleeskwaliteit bij varkens? Hoe gebruik je dit in je selectie?

21 augustus 2017 NM

PLANT (mondeling)

1. woordjes:
   • aantal effectieve alleen
   • BSA (bulk segregant analysis)
   • recurrente ouder
   • isolijn
2. Wat zijn volgens jou de grootste verschillen tussen veredeling bij zelf en kruisbevruchters?
3. Artikel
4. Geef uitleg bij afbeelding van bulk ... bij zelfbevruchters.

DIER (uitzonderlijk schriftelijk)

1. Vermeerderingspiramide
2. Geef techniek om hoornloze runderen via merkers te identificeren.

23 januari 2017

PLANT (Reeks 8)

Begrippen:

• AFLP
• Pre-fertilisatiebarrières
• Inteeltcoëfficiënt (hij heeft ook graag de formule uit de cursus erbij)
• ...

Vraag 2: De keuze van de ouderlijnen en inteeltlijnen bij hybride cultivars kan voor problemen zorgen. Bespreek.

Vraag 3: Artikel (Eigen versie artikel mag je meebrengen, ook taak afdrukken en meebrengen. Hij heeft je taak zelf ook afgedrukt en er opmerkingen bij geschreven. Daarover gaan de vragen voornamelijk.)

Vraag 4: CMS (tekening gegeven, maar te klein om tekst te kunnen lezen)

DIER

Vraag 1: Vermeerderingspiramide. Leg uit aan de hand van een figuur. Waarom wordt dit gebruikt en bij welke landbouwhuisdieren wordt het toegepast?

Vraag 2: Stel een vruchtbaarheidstest op voor schapen. Leg stap voor stap uit hoe je te werk gaat.

27 augustus 2018

PLANT

Beschrijf de begrippen adhv 3-4 woorden

• Apomixis
• Specifieke Combinatie Geschiktheid
• Merkerdensiteit

Vraag 2: Bespreek de verwantschapsonderzoek en cultivar identificatie adhv merkers

Vraag 3: Artikel

Vraag 4: CMS (tekening gegeven, maar te klein om tekst te kunnen lezen)

DIER

Vraag 1: Vermeerderingspiramide. Leg uit aan de hand van een figuur. Waarom wordt dit gebruikt en bij welke landbouwhuisdieren wordt het toegepast?

Vraag 2: Stel een vaderschapstest op voor honden. Leg stap voor stap uit hoe je te werk gaat.