Geologie

Vakinformatie

Geologie van Prof. Robert Speijer is een verplicht vak in het eerste semester van het eerste jaar voor chemie en binnen de minor verbreding voor Biochemie. Examen is mondeling. Er is ook een deeltje examen over het practicum (steentjes). Hiervoor mag je je practicumhandleiding gebruiken.

Examenvragen

22 augustus 2017

1. Over de zoutlagen (evaporieten) uit het Perm in het Noorden van Nederland, Duitsland en Polen

  *a) Wanneer waren het Perm en Carboon? (in Ma)
  *b) Welke mineralen komen er hoofdzakelijk voor in zo'n zoutlagen? Geef de naam en de chemische formule
  *c) Geef de reden(en) waarom er nauwelijks afzettingen uit het Perm in België terug te vinden zijn, terwijl er wel talrijke afzettingen uit het Carboon te vinden zijn. Wat is de relatie met de Variscische gebergtevorming?
  *d) Waarom is zo'n zoutlaag eventueel geschikt voor de opslag van radioactief afval?

1. a) Leg uit waarom er wisselende seizoenen zijn op aarde

  b) Onder welke condities, volgens de theorie van Milankovic, kon de Noordelijke ijskap stapsgewijs groeien? Bespreek de relevante parameters, je kan schetsen gebruiken om je antwoord te verduidelijken   

1. a) Leg uit wat de geothermische gradiënt (geotherm) is. Geef de waarde(n) voor de geotherm van continentale korst en ook de warmte-uitstroom (heat flow) van continentale korst.

  b) Verklaar waarom de geotherm van oceanische korst meer variabel is dan die van de continentale korst, verklaar ook het verschil in de heat flow die niet overal hetzelfde is bij oceanische korst
  c) Leg uit hoe de geotherm in de ondiepe ondergrond varieert in functie van kortere en langere temperatuurcycli (dag/nacht, winter/zomer, glaciaal/interglaciaal)
  d) Geef op basis van het vorige antwoord hier een verklaring voor: op hoge breedtegraden (bv. Canada) is het gesteente (of de bodem) op enkele honderden meters diepte bevroren, toch is de gemiddelde jaartemperatuur ruim boven 0°C

1. a) Geef een definitie voor metamorfose, inclusief de reden waarom metamorfose plaatsvindt

  b) Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen contactmetamorfose en schokmetamorfose?

31 januari 2017

1. vraag 1:
   • a) Zure regen tast kalksteen aan. Geef de reactievergelijking en leg uit waarom kalksteen hierdoor sneller verweerd.
   • b) Verwering van pyriet, reactieproducten en nettoreactievergelijking geven.
   • c) Uitleggen hoe en in welke omgeving het nieuw gevormde mineraal in a op natuurlijke wijze wordt gevormd.

1. vraag 2:
   • a) Apollo missies naar maan. Wat heeft onderzoek van deze gesteenten geleerd over de vormingsgeschiedenis van de aarde?
   • b) Wat kan je afleiden over de evolutie van het zonnestelsel op basis van voorkomen ijzermeteorieten van 4,5 Ga?

1. vraag 3:
   • a) Wanneer was het einde van het laatste glaciaal en welk tijdvak komt na dit glaciaal?
   • b) Hoe kan men uit de chemische samenstelling van kalkschalen van benthische foraminiferen afleiden dat de zeespiegel is gedaald in het laatste glaciaal?
   • c) Welke andere manier is er om te bepalen dat de zeespiegel wereldwijd steeg? Voor de periode vanaf het einde laatste glaciaal en deglaciatie.

1. vraag 4:
   • Verbanden tussen de vorming van het Massief van Brabant, geschiedenis van Avalonia, ontstaan vulkaankraterpijp van Quenast, vorming van koraalriffen in de Ardennen. En dit ook plaatsen in het geologische tijdskader.

23 januari 2017

1. vraag 1:
   • a) Geef de processen en reacties die zorgen voor de vorming van zinkgaten
   • b) Zinkgaten kunnen ook ontstaan door zoutwinning verklaar

1. vraag 2:
   • a) wat is een caldera en hoe worden ze gevormd?
   • b) waarom is het extra gevaarlijk als een caldera zich vormt op een eiland?
   • c) Wat is de relatie met het soort magma en de vorming van een caldera?

1. vraag 3:
   • a) Vlaanderen: aquifer op 700 meter diepte die parallel loopt met het aardoppervlak + met een aquitard boven + geen drinkbaar water, Chaudfontaine: syncline waarbij het water tot op 1600 meter diepte gaat met wel drinkbaar water. Teken beide.
   • b) Wat is de geotherm?
   • c) Bereken de temperatuur op de gegeven dieptes
   • d) verklaar het verschil in drinkbaarheid.

1. vraag 4:
   • a) geef alle processen die in de diepere lagen van een gebergte plaatsvinden en geef het verschil met wat er gebeurt in de hogere lagen
   • b) wat is de lithosfeer?
   • c) de lithosfeer vervormt in zijn geheel elastisch. leg uit en geef een goed voorbeeld.

XX augustus 2016

1. vraag 1
   • a) Wat is een caldera en hoe worden ze gevormd
   • b) Waarom is het extra gevaarlijk wanneer een caldera gevormd wordt op een eiland dan op het continent

1. vraag 2
   • a) Wat is bauxiet
   • b) Hoe wordt een bauxietbodem gevormd
   • c) waarvoor wordt een bauxietbodem gebruikt

1. vraag 3

iets met krijt

1. vraag 4

18januari 2016 VM

1. Vraag 1
   • a) Waarom kan de koolstof 14-methode niet gebruikt worden voor het dateren van de botten van de dino’s?
   • b) Met welke methode kan dit wel gedateerd worden?

1. Vraag 2
   • a) Wat bedoelt men met isostatisch evenwicht?
   • b) Maak een tekening van een gletsjer met de continentale korst, de mantel. Maak zo de inwendige structuur van de continentale korst duidelijk en de mantel. De dikte van de gletsjer in het centrum is 3 km. Welke veranderingen gebeuren er?
   • c) Wat is de dichtheid van de continentale korst en de mantel en waaruit bestaat het. Bereken hoe diep de ijsblok in de korst zit.

1. Vraag 3
   • a) Een laag van anhydriet, gips en afzettingen van zoutlagen van haliet. (zoiets ) Geef de chemische formule
   • b) Hoe worden deze samen gevormd, wat is het verband?
   • c) Hoe geeft dit informatie over het paleoklimaat?

1. Vraag 4
   • a) Wat waren Wegners argumenten van continentendrift. Het geheel is nu aanvaard als platentektoniek. Waar ligt zijn fout?
   • b) Op basis van welke onderzoeken/ontdekkingen werd deze theorie aanvaard?
   • c) Is elke continentrand een plaatrand?

11 januari 2016 NM

1. vraag 1
   • A Metamorfose van kleicarbonaten en verwering van silcaatcarbonaten uitleggen met chemische formules (bij kleicarbonaten niet da van carbonaten geven ma dus ook iets van klei geen idee wat)
   • B Over het krijt : de invloed van MOR op het klimaat en de zeespiegel
2. vraag 2
   • A Teken een afpompingskegel van een freatische aquifer en hoe deze een waterput die dichtbij ligt kan droogleggen
   • B ...
   • C Het water van een begrensde aquifer kan vaak niet meer gebruikt worden omdat 1g/L opgeloste stoffen aanwezig zijn, welke dingen beïnvloeden dit (dus over die opgeloste stoffen gaat het: soort gesteente, vervuiling, temperatuur [versneld verzouting] dieper = zouter [zeg ook waarom] )
3. vraag 3: ...
4. vraag 4
   • A In welk tijdvak en wanneer begon de Varisciden orogenese vorming (in België)?
   • B aan welk gebergtevorming kunnen we dit zien in België?
   • C Hoe weten we dat België toen in een tropisch klimaat lag?

11 januari 2016

1. • Teken een hoekdiscordantie
   • Hoe wordt dit gevormd?
   • Aan het Massief van Brabant vinden we ganggesteenten en vulkanische gesteenten terug. Wat is het verband tussen gebergtevorming (aan het Massief van Brabant) en vulkanisme?
   • Wanneer vond dit plaats + jaartal

1. • Wat zegt een krijtlaag ons over het afzettingsmilieu?
   • Waarom bestaat een krijtlaag vaak uit vuurstenen?

1. • Waarom kan geothermie wel plaatsvinden aan een slenk maar niet aan het het Massief van Brabant?
   • Wat is de oorzaak van geothermie?
   • Soms ontstaan er problemen door geothermie. Er is bv. een dorp waarbij een laag met anhydriet in contact kwam met het grondwater waardoor schade ontstond. Leg uit.

1. • Wat vertellen maangesteenten ons over de ontstaansgeschiedenis van de aarde?
   • Wat vertelt een ijzermeteoriet van 4.5 Ga ons over het ontstaan van het zonnestelsel?

16 januari 2015

1. Ontdekingen na wegner's dood die zijn hypothese bewezen. Moderne technieken die dit bevestigen. Wat is een continentrand en hoe komt het dat sommige naast een plaatrand liggen en andere niet.
2. Welk soort breuken komen samen voor met geplooide lagen? Doorsnede tekenen. Welk soort laag wordt in Vlaanderen onderzocht voor de berging van nucleair afval. Wat is de invloed van een actieve of een inactieve breuk op de bergingscapaciteit?
3. Hoe oud is de aarde en hoe weten we dit? Bespreek de vorming van de aarde tijdens het Hadeaan en Archeaan en het verband tussen stuctuur en mineralogie. Bijvraag: Wat zit er in een meteoriet.
4. Voor welk tijdsinterval worden ijkernen gebruikt? Wat is de meerwaarde boven sedimenten? 34 Ma geleden begon de glaciatie op Antarctica. Hoe kunnen sedimenten ons er iets over vertellen. Hoe komt het dat de glaciatie net dan begon?

12 januari 2015

1. onstaan van de aarde, hoe oud en hoe is dit bepaald + geef structuur binnenkant van de aarde chemisch, mineralogisch,..
2. lithostratigrafie: waarom gesteentelagen geen goede tijdsbetekenis geven altijd en dat bij biostratigrafie wel kan
3. grondwater: bron van chaudfontaine (syncline wordt gegeven + tekenen) + uitleg geotherm en gemiddelde waarde voor korst geven
4. wetenschappelijke methode: zeggen wat het is + geologisch vb naar keuze

27 JAN 2014 NM

1. Magnetische ompolingen en platentektoniek
2. Hoe seizoenen werken en Milankovic theorie
3. Verschil tussen diaklazen en breuken, hoe ze ontstaan en hoe je een diaklaze en een gelaagdheid kunt onderscheiden
4. Algemene structuur bladsilicaent, afleiden wat de formule is voor de Si-laag en waarom havenslib behandeld moet worden als chemisch afval

20 JAN 2014 NM

1. kalksteen in de grond: welke maatschappelijke problemen kunnen er zijn?
   • geef alle chemische reacties die mee doen/leg ze uit in het systeem
   • hoe worden druipstenen gevormd?
2. diachroon en sedimentaire facies en het verband? (plus schets)
3. veldspaten: orthoklaas naar albiet en albiet naar anorthiet, maar ge kunt niet van orthoklaas naar anorthiet: hoe komt dit, en wat heeft vaste oplossing hiermee te maken? wat is arkose?
4. roodverschuiving uitleggen, hou oud is de aarde? het heelal? en leg uit hou we ouderdom aarde kunnen meten

17 JAN 2014

1. Wat zijn evaporieten en in welke omstandigheden worden ze gevormd? Welke structuren worden er gevormd? Geef redenen om radioactief afval in evaporieten op te slaan en ook waarom het niet zo een goed idee is ?
2. Welke observaties heeft men gedaan om hotspots te onderzoeken? VS heeft een zuur vulkanische, waarom?
3. Geef de geologische tijdschaal van fanerozoïcum + ouderdommen. Geef de 3 belangrijkste ijstijdvakken en in welk ijstijdvak heeft Wegener aanwijzingen gevonden voor zijn theorie en welke zijn dat?
4. Wat zijn de fundamentele eigenschappen van een begrensde aquifer? Wat zijn de redenen voor problematische concentratie aan opgeloste stoffen?

13 JAN 2014 VM

1. Verklaar : meteoor, meteoriet, asteroïde, komeet. Wat is het verschil tussen komeet en meteoorgroep? Waarom zijn er geen inslagen op de zeebodem?
2. Wegener: wat is zijn theorie en geef zijn bewijzen. In de jaren 50 kwamen er nieuwe technieken om dit nu echt te bewijzen, welke?
3. Alles over quaternair. Hoe kunnen we met kalksedimenten het klimaat bepalen? Waarmee moeten we oppassen als we kalkskeletten gebruiken? Welke zijn de grote invloeden op de euraziatische zeespiegel? Waarom krijgen we hier een beter beeld van de klimaten dan met landafzetting?
4. Kristallisatie van mineralen uit stollingsgesteenten, wat is het verband met deze kristallisatie en verwering (of erosie?)
5. practicum (4p) en ze helpt u als ge hem fout heb (dan krijgt ge nog de helft van de punten). Soms krijgt ge er 2 maar van dezelfde plaats van de excursie en ze stelt een klein theorievraagje. Voorbereiden mag met excursiebundel, nota's, slides en handleiding maar vanaf da je begint uit te leggen mag je niks meer gebruiken.

14 JAN 2014

1. Bauxiet, alles wat je erover weet.
2. Hoe fosielen hebben kunnen helpen bij de kartering van de statigrafie.
3. MOR van bovenaf tekenen en alle eigenschappen geven van de MOR + laterale beweging in MOR (scheuren ipv breuken).
4. Bespreek porositeit van een grondlaag en hoe kan het dat een bron recht omhoog kan spuiten?
5. Practicum: stenen!

30 JAN 2012

1. • hoe wordt bauxiet gevormd
   • in welk klimaat?
   • uit welke mineralen bestaat het
2. • duid aan op een tekening hoe je uit paleomagnetische gegevens van fossiel de lokatie kan bepalen
   • wat is polar wandering curve
3. • hoe kan je met zuurstofisotopen in sedimenten ijstijd aantonen
   • hoe verklaar je het bestaan van ijstijdvak en broeikastijdvak
4. • toekomst van gas-clathraten als energiedelfstof
   • situeer gas-clathraten in Mc-Kelvey diagram

24 JAN 2012 NM

1. Bespreek hoe de kenmerken van de aarde die noodzakelijk zijn voor het leven speciefiek zijn voor de aarde: atmosfeerdruk en -samenstelling, magneetveld, temperatuur en temperatuursschommelingen
2. Vlakken 222, 333 en 003 in een xyz-assenstelsel plaatsen zodanig dat de afgesneden stukken abc van de eenheidscel verschillend zijn.
3. Hoe komt het dat zanden zelden isotroop zijn (meestal heterogeen zijn)? Welk soort mineraal is glauconiet? Welke kationen zitten erin?
4. Wat is het verschil tussen een actieve en passieve plaatrand? Teken de doorsneden van elk en duidt dieptes en gesteenten aan. Hoe oud zijn de oceanen?
5. practicumoefening: concentratieberekening

23 JAN 2012 NM

1. bespreek de relatie tussen het ontstaan van de aarde en de dingen die gekoppeld zijn aan leven (atmosfeer, magneetveld...)
2. teken een xyz-assenstelsel en zet vlakken uit bv 1,1,1 die gegeven zijn in millerindices
3. bespreek een vaste oplossing
4. Hoe komt het dat een blauwschist en een hoornfells samen voorkomen, parralel in een gebergte, betrek hierbij subductie enz
5. teken in da diagramma van die reserves waar teerzanden zich nu bevinden en waar ze zicht 20 jaar geleden bevonden
6. welke voorwaarde zijn er in het verlede nodig geweest om nu olie op een welbepaalde plaats te vinden
7. bij het practicum gedeelte een piper diagram invullen

19 JAN 2012 NM

1. geef aanwijzingen waarom het vroeger kouder is geweest en b) hoe kunt ge met enkele van die aanwijzingen verklaren dat er afwisseling was met broeikastijden en niet gewoon een doorlopend ijstijdvlak
2. mineralogie: bespreek waarom plagioklaas gezoneerd en ongezoneerd voorkomt, das met die tabel met verhoudingen
3. laat zien hoe je weet naar welke kant het water gaat onder het waterspanningsvlak b) geef verschillende manieren om energie te winnen met grondwater
4. de vraag over paleomagnetisme hoe ze daarmee over de oceaanvorming geleerd hebben

19 JAN 2012 VM

1. Leg uit hoe de Moho-discontinuïteit gevormd wordt bij de vorming van nieuwe oceaanbodem aan de MOR.
2. Wat is de asthenosfeer?
3. Waarom gaat pyriet makkelijk verweren? Welke verweringsproducten worden gevormd? Welk mineraal gaat men bekomen bij verwering van pyriet in kalkstenen?
4. Welke soort plagioklaas zit er in graniet? Welke in gabbro?
5. Leg uit hoe men het probleem opgelost heeft dat men aan fossielen enkel relatieve ouderdommen kan koppelen.
6. Geef aan dat je begrijpt waarom calibratie met dendrochronologie belangrijk is bij de koolstof 14-dateringsmeththode.
7. Geef een samenvatting van de argumenten van de optimisten en de pessimisten over de eindigheid van de olievoorraden. (aka vat de argumenten van de 2 scholen samen)
8. Welke geologische processen zijn nodig om anthraciet te kunnen vormen (aka in welk gebied ongeveer vinden we steenkool?)

15 JAN 2010 VM

1. Hoe heeft het paleomagnetisme geholpen om het huidige model van de M.O.R. op te stellen.
2. Is het klimaat in het verleden stabiel of variabel geweest? Geef oorzaken + tijdsgebieden.
3. Waar moet men monitoringputten plaatsen in de buurt van stortplaatsen, zodat men polluenten kan ontdekken. Is de diepte van belang?
4. Hoe wordt een zandsteen gevormd? Op welke diepte, en invloed van grondwater.
5. Vraagje over zelfstudieopdracht: oorsprong van biomerkers en waarom moeten deze verklaard worden?

15 JAN 2010 NM

1. Hoe kwam de formule van Bragg tot stand? En hoe kan je hier mee bepalen welk mineraal je hebt?
2. We steken kubusjes van gelijke grootte (bv. 1 cm³) van kwartsiet en marmer in een cilindrische buis en laten deze ronddraaien, simuleren we dan verwering? welk van de twee gaat het meest verweerd worden?
3. Hoe ga je van slib naar een schiefer? leg zo duidelijk mogelijk uit. Vanaf welke diepte heb je een schiefer met schieferige splijting?
4. Paleopolen: leg uit hoe je aan de hand van paleopolen continentendrift en platentektoniek kunt verklaren. Maak ook een schets. Zeg ook welke dingen gemeten worden om het paleopool te bepalen en hoe dat dan bepaald wordt.

14 JAN 2010 VM

1. Vergelijk samenstelling van Aarde, maan, Mercurius, Jupiter, een planeet rond de eerste sterren, de aardkorts en -kern.
2. Hoe gedragen gesteenten zich bij verschillende drukregimes? Wat zijn dekbladen? Bij welke tektonische activiteit vind je deze? (+schema)
3. Waarom vindt men ook batholieten bij subductie? (schema's, grafiek van verandering smelttemperatuur)
4. Hoe heeft paleomagnetisme geholpen bij het begrijpen van systeem van M.O.R.?

11 JAN 2010

1. Bespreek roodverschuiving in het heelal. Kan dit dienen om een ouderdom te bepalen van het heelal?
2. Bespreek de in de les besproken analogie tussen een watertoren en een spanningswaterlaag. Hoe komt het dat er in de afpompingsput maar een klein volume water zal zitten, terwijl de gehel spanningswaterlaag verzadigd is ? Kan er overproductie optreden van een spanningswaterlaag?
3. Hoe ga je van slib naar een schiefer? Leg zo duidelijk mogelijk uit. Vanaf welke diepte heb je een schiefer met schieferige splijting?
4. Beargumenteer het bestaan van subductiezones

AUG 2009

1. • Bewijs dat een silicium in de tetraederlaag kan verbonden worden met een magnesium in een octaederlaag met zuurstof en hydroxylgroepen ertussen.
   • Waarin verschillen de verschillende kleimineraalspecies? Geef de verschillende met een voorbeeld
2. • Als we kubusjes van gelijke grootte van marmer en kwartsiet in een cilindrische buis laten afslijten, welke blijft dan het langst over en waarom?
   • Leg uit waarom bij een fyllade een druksplijting dwars op de gelaagdheid kan staan en waarom deze zo perfect is in vergelijking met een schieferige splijting.
3. • Hoe kan magnetisme zodanig opgeslaan worden in een sedimentsgesteente dat we het 'remanent' mogen noemen?
   • Hoe kunnen we aan de hand van het paleomagnetisme de vroegere positie van een continent bepalen?
4. betekent een boringskegel hetzelfde bij een freatische waterlaag en een artesische waterlaag? leg uit.
5. Hoe komt het dat er bij de stratigrafie zo vaak gewerkt word met fosielen en paleomagnetisme terwijl de biostratigrafie ons een relatieve tijdschaal geeft, en magnetostratigrafie ons maar twee antwoorden kan geven, normale of tegengestelde polariteit?